Yürüyen Merdiven Bant Periyodik Kontrolü

TS EN ISO/IEC 17020 TÜRKAK Akreditasyonlu A Tipi Muayene Kuruluşu Rota Belgelendirme, toplu ulaşımın ve alışveriş merkezlerinin vazgeçilmez parçaları olan yürüyen merdiven ve yolcu bantlarının periyodik kontrollerini, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (İEKSGŞY), TS EN 115 (Yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar – Güvenlik kuralları – Yapım ve kurulum) ve Asansör Yönetmeliği LIFT (2014/33/AB) gibi ulusal ve uluslararası teknik mevzuata tam uyumlu şekilde gerçekleştirmektedir. Günde binlerce kişinin güvenini emanet ettiği bu sistemler, kullanıcıların pasif katılımı nedeniyle güvenli olduğu varsayılır. Ancak, sürekli ve yoğun çalışma düzeni, mekanik ve elektriksel bileşenlerde yorulmaya ve aşınmaya yol açar. Periyodik kontrol, sadece yasal bir formalite değil, halka açık alanlardaki en temel sorumluluklardan biri ve işletmecinin profesyonel duruşunun göstergesidir. Rota Belgelendirme olarak, akredite uzman mühendislerimizle gerçekleştirdiğimiz kapsamlı kontroller, her basamağın ve bandın güvenli döngüsünü garanti eder.

Yürüyen Merdiven ve Yolcu Bantları: Yoğun Kullanımın Sürekli Stres Testine Tâbi Sistemler

Bu ekipmanlar, basit bir taşıma bandından ziyade, birbirine senkronize çalışan yüzlerce hassas parçadan oluşan kompleks sistemlerdir. Kullanım yoğunluğu ve ortam koşulları, risk profilini doğrudan şekillendirir:

• AVM’ler ve Büyük Perakende Alanları: Gün boyu kesintisiz çalışma, çocuklu ailelerin ve alışveriş arabalarının varlığı. Basamakların kenarlarındaki güvenli tırtıllarda aşınma, basamak plakalarındaki gevşemeler ve yan korkuluk bantlarının hız senkronizasyonundaki ufak kaymalar büyük risk oluşturabilir.

• Metro, Havalimanı ve Tren İstasyonları: Taşınan yolcu yükünün yanı sıra, valiz ve ağır bagajların oluşturduğu ek stres. Bant sistemindeki aşırı yüklenme, tahrik zincirlerinde veya dişlilerde deformasyona yol açabilir. Acil durdurma butonlarının (kırmızı buton) her birinin çalışır durumda olması hayati önem taşır.

• Hastaneler ve Kamu Binaları: Yaşlı, hasta ve hareket kısıtlı bireylerin kullanımı. Basamak çıkış ve iniş alanlarındaki ışık bariyerleri ve güvenlik taramalarının (comb-plate) kusursuz çalışması, sıkışma ve takılma kazalarını önlemede kritiktir.

• Endüstriyel Malzeme Taşıma Bantları: Üretim hatlarındaki sürekli yük taşınması, rulmanlarda aşınma, bant kayması ve tahrik sisteminde aşırı ısınmaya neden olur. Bu da ani durmalara ve üretim kaybına yol açabilir.

Sistemin “kendi kendine çalışıyor” olması, güvenli olduğu anlamına gelmez. Aksine, gizli kusurların yüksek kullanıcı sayısı nedeniyle felaketle sonuçlanma potansiyeli daha yüksektir.

Yasal Zorunluluk ve Kamu Güvenliği Sorumluluğu

Yürüyen merdiven ve yolcu bantları, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve buna bağlı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin 7. Maddesi kapsamında, periyodik kontrolleri zorunlu tutulan “taşıma, kaldırma ve iletme ekipmanları” sınıfındadır. Ancak, bu yükümlülük aynı zamanda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve Asansör Yönetmeliği ile de desteklenmekte olup, işletmecinin kamusal sorumluluğunun bir parçasıdır.

Kontrol İhmalinin Sonuçları:

• Ağır İdari ve Mali Yaptırımlar: İş müfettişliği, belediye veya ilgili bakanlık denetimlerinde, kontrol raporu bulunmayan her bir yürüyen merdiven/bant için ciddi para cezaları ve işletmenin faaliyetine geçici durdurma gibi yaptırımlar uygulanabilir.

• Cezai ve Hukuki Sorumluluk: Bir kaza durumunda, kontrol raporunun olmaması işletmeciyi ağır kusurlu durumuna düşürür. Bu, tazminat davalarında sınırsıza yakın sorumluluk ve olası cezai kovuşturma anlamına gelir. Medyaya yansıyacak bir kaza, marka itibarınıza telafisi çok zor zararlar verir.

• Sigorta Teminatının Askıya Alınması: Mülkiyet ve işletme sigortaları, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, kaza sonrası tazminat ödemekten kaçınma hakkına sahiptir.

Rota Belgelendirme’nin düzenlediği TÜRKAK akrediteli kontrol raporu, bu çok katmanlı yasal yükümlülüklerinizin yerine getirildiğinin, bağımsız ve yetkili bir kuruluş tarafından teyit edilmiş tek resmi belgesidir.

Kontrolsüz Sistemlerde Ortaya Çıkabilecek Kritik Arıza Senaryoları

Bir yürüyen merdiven veya banttaki arıza, çok sayıda insanın üzerinde veya yakınında olduğu bir anda meydana gelir.

Kritik Arıza Noktaları ve Potansiyel Kazalar:

1. Basamak/Bant Zinciri Kopması veya Kayması: Tahrik zincirindeki bir aşınma veya kopma, basamak veya bant dizisinin aniden durmasına veya kontrolsüz geriye kaymasına neden olabilir. Bu, üzerindeki onlarca insanın birbirine yığılmasına ve ciddi yaralanmalara yol açar.

2. Korkuluk Bantı ile Basamak Senkronizasyon Kaybı: Korkuluk bandının hızının basamaklardan daha yavaş veya hızlı olması, kullanıcıların dengesini kaybetmesine ve düşmesine neden olur. Bu arıza, genellikle korkuluk tahrik sistemindeki bir sorundan kaynaklanır.

3. Basamak Plakası/Bant Güvenlik Taraması (Comb-Plate) Arızası: Basamakların sabit zemine girdiği noktadaki taraklı plakada aşınma veya boşluk oluşması, ayakkabı, bağcık veya elbiselerin sıkışmasına yol açabilir. Bu, ciddi ezilme yaralanmalarına neden olan en yaygın kaza türlerinden biridir.

4. Acil Durdurma (E-Stop) Sisteminin Tamamen Arızalanması: Her iki uçtaki ve ara noktalardaki kırmızı acil durdurma butonlarının veya alt-üst noktalardaki ışık bariyerlerinin çalışmaması, olası bir sıkışma anında müdahale şansını ortadan kaldırır.

5. Fren Sisteminin Tutmaması: Elektrik kesintisi veya arıza durumunda devreye girmesi gereken mekanik veya elektromanyatik frenin tutmaması, yüklenmiş bir merdivenin ters yönde serbest düşüş yapmasına neden olabilir.

6. Elektriksel Kontak veya Kablo Arızası: Pano içindeki veya kılavuz ray boyunca uzanan kablolardaki bir kısa devre veya ark, yangın riski oluşturabilir.

Hangi Yürüyen Merdiven ve Bant Sistemleri Kontrol Kapsamındadır?

Rota Belgelendirme olarak, aşağıdaki tüm yürüyen merdiven, yürüyen yol (yolcu bandı) ve endüstriyel taşıma bantları için akredite periyodik muayene hizmeti sunmaktayız:

• Yürüyen Merdivenler (Escalators): 30°, 35° eğimli, iç/dış mekan uygulamalı tüm modeller.

• Yolcu Bantları (Passenger Conveyors / Moving Walkways): Düz veya hafif eğimli, düz zeminli veya paletli modeller.

• Endüstriyel ve Malzeme Taşıma Bantları: Üretim hatları, havalimanı bagaj sistemleri, depolar ve yükleme alanlarındaki bantlar.

• Sabit ve Mobil Sistemler: Kalıcı kurulumlu sistemler ile geçici etkinlik alanlarındaki mobil bantlar.

Rota Belgelendirme ile Kapsamlı Yürüyen Merdiven/Bant Periyodik Kontrol Prosedürü

Muayenemiz, TS EN 115 standardının öngördüğü tüm güvenlik ve fonksiyon testlerini kapsayan, üç ana bölümden oluşur:

1. Mekanik Sistem ve Yapısal Güvenlik Muayenesi:

• Basamak/Bant ve Kılavuz Sistemi: Her bir basamağın veya bant bölümünün yapısal bütünlüğü, plaka gevşekliği, kenar tırtıllarındaki aşınma kontrol edilir. Basamakların kılavuz raylar üzerindeki hareketi incelenir.

• Tahrik Sistemi: Ana tahrik dişlisi, zincirleri, kasnak ve makaralarında aşınma, yağ sızıntısı ve gerginlik kontrolü yapılır.

• Güvenlik Taramaları (Comb-Plate): Üst ve alt çıkışlardaki taraklı plakalar ile basamak/bant arasındaki boşluğun standartlara uygunluğu (genellikle 4 mm’yi geçmemesi) ölçülür. Plakalarda kırık, eksik diş veya keskin kenar olup olmadığı kontrol edilir.

• Korkuluk Sistemi: Korkuluk bandının yüzeyinde yırtık, aşınma olup olmadığı, bandın giriş ve çıkış noktalarındaki güvenlik anahtarlarının çalışması ve en önemlisi, korkuluk hızı ile basamak hızının senkronizasyonu lazerli hız ölçer ile test edilir.

• Yan Kaplamalar ve Aydınlatma: Yan kaplamaların sağlamlığı, basamak/bant ile arasındaki boşluklar ve aydınlatma sisteminin yeterliliği denetlenir.

2. Elektriksel Sistem, Kontrol ve Güvenlik Cihazları Testi:

• Acil Durdurma (E-Stop) Butonları: Tüm acil durdurma butonlarının fiziksel durumu ve her birine basıldığında sistemin anında ve güvenli bir şekilde (ani frenleme olmadan) durduğu doğrulanır.

• Güvenlik Anahtarları ve Sensörler: Basamak/bant eksen uzaması anahtarı, korkuluk giriş emniyeti, zincir kopması anahtarı, aşırı hız/az hız regülatörü, alt-üst nokta ışık bariyerleri gibi tüm güvenlik anahtarlarının fonksiyonu simüle edilerek test edilir.

• Frenleme Sistemi Testi: Çalışma freni ve acil durum freninin (fren direnci) performansı test edilir. Elektrik kesintisi simülasyonu yapılarak frenin otomatik devreye girip girmediği ve sistemi güvenle durdurduğu kontrol edilir.

• Kumanda Panosu ve Elektrik Tesisatı: Pano içi bağlantılar, kontaktörler, sigortalar, kablo izolasyonu ve topraklama sürekliliği kontrol edilir.

3. Fonksiyonel Performans ve Yük Testleri:

• Boşta Çalışma Testi: Sistem boşta çalıştırılarak; anormal ses (sürtünme, tıkırtı), titreşim, basamak salınımı olup olmadığı gözlemlenir. Nominal hıza uygun çalıştığı doğrulanır.

• Yüklü Çalışma Testi: Sistem, üretici tarafından belirtilen taşıma kapasitesine uygun test yükü (genellikle sandık veya ağırlık blokları) ile çalıştırılır. Yük altında hız kaybı, aşırı akım çekme veya aşırı ısınma olup olmadığı kontrol edilir.

• Geriye Kaçış (Reversal) Testi: Bu test, fren sisteminin etkinliğini ve bazı güvenlik anahtarlarını kontrol etmek için, sistem durmuşken kontrollü şartlar altında yapılır.

4. TÜRKAK Akrediteli, Detaylı ve Standart Bazlı Raporlama:
Tüm muayene ve test sonuçları, TS EN 115 ve ilgili standartların maddeleri referans gösterilerek hazırlanan kapsamlı bir raporda sunulur. Raporda;

• Tüm test edilen bileşenler ve güvenlik cihazları için “Uygun”, “Uygun Değil” veya “Test Edilemedi” şeklinde net hükümler.

• Ölçülen kritik değerler (comb-plate boşluğu, korkuluk-basamak hız farkı vb.).

• Tespit edilen her uygunsuzluğun teknik açıklaması, şiddet derecesi (KRİTİK/MAJÖR/MİNÖR) ve fotoğraflı belgesi.

• KRİTİK bir uygunsuzluk (örn: fren tutmaması, acil stop çalışmaması, ciddi senkronizasyon kaybı) tespitinde, SİSTEMİN DERHAL HİZMET DIŞI BIRAKILMASI gerektiği vurgulanır.

• Bir sonraki kontrol tarihi ve periyodu için öneri.

Optimize Edilmiş Kontrol Periyotları

• Yasal Asgari Şart: Yılda 1 kez.

• Rota Belgelendirme Teknik Tavsiyeleri:

  • Yılda 4 Kez (3 Ayda Bir): Metrolar, büyük havalimanları, yıllık 50 milyon+ ziyaretçili AVM’ler gibi 18-20 saat kesintisiz çalışan sistemler.

  • Yılda 2 Kez (6 Ayda Bir): Bölgesel AVM’ler, hastaneler, büyük tren garları gibi yoğun ancak kesintili çalışan sistemler.

  • Aylık Görsel ve İşlevsel Kontroller: İşletme bakım personeli tarafından, acil durdurma butonlarının, ışık bariyerlerinin ve genel çalışmanın basit kontrolü yapılmalıdır. Bu, periyodik kontrolün yerini tutmaz, tamamlayıcısıdır.

Yürüyen merdiven ve bantlar, modern yaşamın sessiz hizmetkârlarıdır. Onların sessiz çalışmasının güvenli olması, ancak düzenli, standartlara uygun ve akredite periyodik kontrollerle mümkündür. Rota Belgelendirme olarak, halka açık alanlarınızdaki bu kritik sistemlerin güvenliğini, bağımsız uzman gözüyle denetliyor, işletmenizin itibarını ve binlerce kullanıcının güvenliğini birlikte koruyoruz.

Yürüyen Merdiven ve Bant Sistemlerinizin Periyodik Kontrol Programını ve Bakım Uygunluk Dosyasını Oluşturmak İçin Uzman Ekibimizle İletişime Geçin.